“ӨФӨЛӘ ШАЛЯПИН КИСӘЛӘРЕ” халыҡ‑ара опера сәнғәте фестивале. 1991 й. алып Опера һәм балет театрында үткәрелә. Төбәк-ара Шаляпин үҙәгенең Өфө бүлексәһе рәйесе Г.А.Бельская инициативаһы б‑са ойошторола. Фестиваль программаһына опералар, сезондағы премьера спектаклдәре һәм концерттары инә; 3—12 көн дауам итә. Фестивалдең дир. — Р.А.Гәрәев (1991—95); муз. етәкселәре: В.И.Платонов (1991—2000), А.А.Людмилин (2001, 2003), Р.Э.Лютер (2007), Г.В.Ким (2010), А.В.Макаров (2015, 2016). Ҡатнашыусылар араһында Рәсәйҙең Ҙур театры, К.С.Станиславский һәм Вл.И.Немирович-Данченко ис. Мәскәү музыка театры, “Геликон-опера”, “Яңы опера” (бөтәһе лә — Мәскәү) театрҙары, Мариин, Михайловский театрҙары (икеһе лә — С.‑Петербург), Екатеринбург, Новосибирск, Пермь, Һамар, Һарытау, Чебоксар һ.б. театрҙары солистары; И.К.Архипова, СССР‑ҙың халыҡ артистары А.Ф.Ведерников, Ю.А.Мазурок, Б.А.Минжилкиев, В.И.Пьявко; РФ‑тың халыҡ артистары М.И.Кит, О.Д.Кондина, С.Лейферкус, А.М.Ломоносов, К.И.Плужников, Н.Г.Путилин; РФ‑тың атҡ. артистары Т.В.Куинджи, Т.И.Полуэктова, Е.П.Целовальник һ.б.; донъяның төрлө илдәренән солистар: Д.Гуарино, Д.Пазино, П.Романо, М.Фрузони (Италия), Л.К.Магомедова, Грузия ССР‑ының халыҡ артистары Т.А.Гугушвили, А.А.Шомахия (Грузия), С.Изюмов (Латвия), Украина ССР‑ының халыҡ артисы Т.В.Пономаренко, Украина ССР‑ының атҡ. артистары С.А.Добронравова, Н.И.Козлова, Э.М.Сребницкий, Украина ССР‑ының һәм РФ‑тың атҡ. артисы Н.Дацко (Украина), Белорус ССР‑ының халыҡ артисы Н.А.Руднева, Белоруссияның һәм РФ‑тың халыҡ артисы, Польшаның атҡ. сәнғәт эшмәкәре А.А.Дедик (Белоруссия), халыҡ‑ара конкурстар еңеүселәре А.Аарон (АҠШ), Ж.Ғабдуллина (Ҡаҙағстан), Г.Ониани (Германия); саҡырылған дирижёрҙар: РФ‑тың халыҡ артисы Ю.Л.Кочнев (Һарытау ҡ.), Е.В.Бражник (Екатеринбург ҡ.), РФ‑тың атҡ. сәнғәт эшмәкәре Ю.П.Анисичкин (Воронеж ҡ.) һ.б., ш. уҡ А.Г.Самоилэ (Молдавия, Төркиә), Рәсәйҙең атҡ. сәнғәт эшмәкәре А.М.Анисимов (Белоруссия), В.М.Кожухарь (Украина), Г.Нотев (Болгария), С.Циалис (Германия), Н.Аббасси (Мысыр).

Беренсе фестиваль Ф.И.Шаляпиндың Өфөләге тәүге сығышына 100 йыл тулыуға арнала. 5‑се фестивалдә (1996) И.Ә.Абдразаҡов,(“Пики дамаһы” — “Пиковая дама”, П.И.Чайковский), БДОБТ һәм Украина Милли операһының ижади хеҙмәттәшлегенә 100 йыл тулыуға арналған 10‑сы фестивалдә (2001) Анкара операһы солисы Э.М.Фәтихова (“Травиата”, Дж.Верди) сығыш яһай. 11‑се фестивалдә (2003) реж. А.М.Кэмел, сценограф М.Х.Х.Эль Сайед, дирижёр Н.Аббасси һәм балетм. Э.Гамбарелли (Италия) Вердиҙың “Аида” операһын ҡуя. 12‑се фестивалдә (2007) А.Ә.Абдразаҡов м‑н И.Ә.Абдразаҡов В.А.Моцарттың “Дон Жуан” операһының премьераһында ҡатнаша. 13‑сө фестивалдә (2010) дирижёр Анисимов (Белоруссия), РФ‑тың атҡ. сәнғәт эшмәкәре, реж. Г.Г.Исаакян (Мәскәү), сценограф Э.Д.Гейдебрехт (Германия) А.П.Бородиндың “Кенәз Игорь” (“Князь Игорь”) операһын ҡуя. 14‑се фестиваль (2015) программаһында “Энрико Карузо музыка академияһы” труппаһы (Италия) ҡатнаша, А.ДʹАлессандроның “Луиза Санфеличе” операһының премьераһын, дини музыка кисе, Өфө һәм Италия хор коллективтарының берлектәге концертын тәҡдим итә. 15‑се фестиваль (2016) Ж.Бизеның “Кармен” операһы м‑н асыла; фестиваль сиктәрендә Ф.Шаляпин ис. 1‑се Халыҡ‑ара вокалистар конкурсы (жюри рәйесе — А.Ә.Абдразаҡов), “Яңы Опера” Мәскәү театры солистары тарафынан әҙерләнгән урыҫ романсы кисәһе, Хор капеллаһы әҙерләгән урыҫ дини музыкаһы концерты үтә. Фестиваль спектаклдәрендә БДОБТ‑тың опера солистары, хор, балет труппаһы һәм симфоник оркестры ҡатнаша.

Фестивалдәр (1999, 2000, 2001) сиктәрендә Екатеринбургтан сәнғәт фәндәре кандидаттары, опера тәнҡитселәре, РФ‑тың атҡ. сәнғәт эшмәкәрҙәре М.Л.Мугинштейн м‑н М.И.Борисова тарафынан семинарҙар үткәрелә, А.А.Бахрушин ис. театр музейы (Мәскәү) материалдары б‑са төҙөлгән “Ф.И.Шаляпин. Ижад биттәре” (2016) фотоэкспозицияһы күрһәтелә.

С.М.Платонова

Тәрж. Г.Һ.Ризуанова