УЧАЛЫ ТАУ-БАЙЫҠТЫРЫУ КОМБИНАТЫ, ААЙ. Баҡыр‑цинк мәғдәндәрен сығарыу һәм эшкәртеүҙе тормошҡа ашыра. РФ‑та цинк (1‑се урын) һәм баҡыр (3‑сө урын) концентраттарын етештереү б‑са иң ҙур пр‑тие. Составына Учалы ер аҫты һәм Үҙйылға (Силәбе өлкәһе) рудниктары, байыҡтырыу ф‑каһы (1968), т. юл һәм технологик гидротехник цехтар, автотранспорт пр‑тиеһы, ремонт‑механика з‑ды, маркшейдер эштәре идаралығы, химия лаб., склад хужалығы, Сибай филиалы (2004 й. алып) инә. Санаторий‑профилакторийы бар. 2009 й. яҡынса 6000 кеше эшләй; 5402,6 мең т мәғдән сығарылған, концентрат алынған (мең т): баҡыр – 61,1, цинк – 117,9; алтын – 1775 кг, көмөш – 60,8 т. Продукцияһын ҡулланыусылар – РФ металлургия комплексы пр‑тиелары.

1954 й. Учалы баҡыр колчеданы ятҡылығы базаһында ойошторола, 1992 й. алып АЙ, 1995 й. башлап ЯАЙ, 1998 й. хәҙ. статусын йөрөтә. Пр‑тиела тармаҡта тәүге тапҡыр Учалы карьерының көньяҡ‑көнсығыш бортын трос м‑н нығытыу технологияһы, капиталь төшөү урындарына тимер‑бетон һаҡ кәртәһе, тупаҫ цинк концентраттарын тимерһеҙләндереү һәм баҡырһыҙландырыу схемаһы технологиялары һ.б. индерелә. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орд. м‑н бүләкләнгән (1981). Пр‑тие м‑н И.Ә.Абдрахманов, Ф.Я.Аҡылов, М.А.Беляев, В.Т.Власенко, В.В.Григорьев, Л.М.Ишкилдин, Е.П.Калинин, Р.М.Ниғмәтуллин, П.И.Пирожок, А.К.Самусенко, Ф.Ғ.Хәмиҙуллина, А.П.Хмелёв, М.Ә.Йәһүҙин һ.б. эшмәкәрлеге бәйле.

Әҙәб.: Н а с ы р о в Р.Х. Руда и люди. Уфа, 2004.

Р.Х.Насиров

Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина

Илл.: Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты. Байыҡтырыу фабрикаһының флотация бүлексәһе