УРЫҪ ЙӨК ТОҠОМО аттары. 19 б. аҙ. — 20 б. башында Рәсәйҙә урындағы еген аттарын Бельгия ардендары һ.б. йөк тоҡомдары м‑н ҡасырыу ярҙамында сығарыла. Эре булмаған мал, тән төҙөлөшө килешле, һөйәге ныҡ, мускулатураһы яҡшы үҫешкән. Башы киң маңлайлы. Муйыны ҡыҫҡа, ныҡ мускуллы, мундаһы тәпәш һәм киң, арҡаһы һәм биле тигеҙ, киң, осаһы оҙон, киң, ныҡ мускуллы. Аяҡтары ныҡ, дөрөҫ ҡуйылған. Ялы ҡуйы, ҡойроғо ҡабарынҡы. Айғырҙарҙың уртаса үлсәмдәре (см): мундаһының бейеклеге 152, кәүҙәһенең ҡыя оҙонлоғо 164, күкрәк әйләнәһе 207, енсек әйләнәһе 24; бейәләрҙеке — ошоға ярашлы 148, 160, 191, 21; айғырҙарҙың тере ауырлығы 590 кг, бейәләрҙеке — 560 кг. Иң күп таралған төҫтәре: ерән, ерән‑бурыл, һирәк осраҡта туры һәм ҡара. Мал оҙаҡ йәшәүе (22 йәшкә тиклем), тиҙ өлгөрөүе, үрсемле, сыҙамлы һәм эшкә юғары һәләтле булыуы м‑н айырыла. У.й.т. аттары а.х. һәм транспорт эштәрендә файҙаланыла. Эшкә һәләтле булыуының иң яҡшы күрһәткестәре: макс. тартыу көсө 860,5 кг (яҡынса 20 т йөк ауырлығына тура килә), ауырлыҡ м‑н һынауҙарҙа тартыу көсө 150 кг булғанда 2000 м 13 мин эсендә үтелә, тартыу көсө 50 кг булғанда — 5 мин 20,4 с эсендә. Башҡортостанға У.й.т. аттары 20 б. 50‑се йй. алып башҡорт атының ит һәм һөт продуктлылығын арттырыу маҡсатында индерелә башлай. Ҡатнаш У.й.т. аттары эшкә һәләтлелеге һәм продуктлылығы юғарыраҡ булыуы м‑н айырылып тора. БР‑ҙа тоҡом аттарының һаны — яҡынса 160 (2007). Саф тоҡомло У.й.т. аттары “Өфө” завод ат аҙбарында, Стәрлетамаҡ р‑нының “Пищекомбинат”, Туймазы р‑нының “Бишенде” АХПК‑ларында аҫрала.

В.В.Иҙиәтуллина

Тәрж. Г.А.Миһранова

Илл.: Урыҫ йөк тоҡомо айғыры