УРБАНОБОТАНИКА, ботаниканың, ҡалаларҙың флораһынһәм үҫемлектәр донъяһын өйрәнеүсе бүлеге. Башҡортостанда 20 б. башында А.К.Носков тарафынан тәүге тапҡыр Бөрө һәм Өфө ҡҡ., 1923 й. С.Ю.Липшиц тарафынан – Өфөнөң һәм уның тирә-яғының (мосолман зыяраты терр‑яһынан алынған үҫемлектәрҙең гербарий өлгөләре МДУ‑ла һаҡлана) флораларын өйрәнеү башланған; Е.Н.Клобукова‑Алисова тарафынан 4500 биттән торған гербарий йыйылған. Бөйөк Ватан һуғышыйылдарында Украина ССР‑ы Фәндәр академияһы хеҙм‑рҙәре (Е.М.Брадис, Е.Д.Карнаух, М.И.Котов һ.б.), ш. уҡ В.И.Грубовтарафынанүҫемлектәрҙең респ. (ш. иҫ. ҡалалар терр‑яһында) таралыуы өйрәнелгән, тикшеренеүҙәр һөҙөмтәләре “Башҡорт АССР-ының үҫемлектәр белешмәһе” (1966) хеҙмәтендә дөйөмләштерелгән. 60–70‑се йй. Биология институтында –Өфөнөң тәбиғәт ҡомартҡылары терр‑яһында үҫкән үҫемлектәрҙеңһирәк төрҙәрен һаҡлап ҡалыу мәсьәләләре (Е.В.Кучеров), 80–90‑сы йй. Башҡорт дәүләт университетында (А.Р.Ишбирҙин, Б.М.Миркин) һәм Биология ин‑тында (Л.М.Ишбирҙина) Өфөнөң флораһы һәм үҫемлектәр донъяһы, динамикаһы һәм уларҙың 80 йыл эсендә үҙгәреүенең сәбәптәре өйрәнелгән. БДУ‑ла һәм Педагогия университетында – эпилиттар, эпифиттар һәм тау экосистемаларыныңбашҡа аэрофиль (Ш.Р.Абдуллин, И.Е.Дубовик, М.Ю.Шәрипова һ.б.), сөсө һыу (Ф.Б.Шкундина) һәм тупраҡ ылымыҡтары (Дубовик, Р.Р.Кәбиров, Г.Ғ.Ҡужәхмәтов һ.б.), БДУ‑ла – синатроп ағас берләшмәләре (Ишбирҙин, Ишбирҙина), Ботаника баҡса‑институтында – Өфө газондарының фитоценоздары (И.Е.Анищенко), Биология ин‑тында мүк һымаҡтар һәм уларҙың антропоген субстраттарҙағы төркөмдәре (Э.З.Байышева), ҡалаларҙың тирә‑яҡ мөхитеметалдар м‑н бысраныуышарттарында ағас тоҡомдарының экологик‑физиологик үҙенсәлектәре (Р.Х.Ғиниәтуллин, А.Ю.Кулагин һ.б.) өйрәнелгән. 21 б. башынан БДУ‑ла – парктар һәм баҡсалар терр‑яһында үҫемлектәрҙең файҙалы һәм һирәк осраусы төрҙәрен (С.С.Хәйретдинов), Биология ин‑тында Өфө флораһының антропоген трансформацияһы кимәлен билдәләү һәм йәшел (һаҡлана торған) зонаһының тәбиғи үҫемлектәрен һаҡлау, биол. төрлөлөгөн (В.А.Едрёнкина, Миркин, А.Ә.Мулдашев һ.б.) асыҡлау б-са тикшеренеүҙәр алып барыла.

Әҙәб.: Ишбирдина Л.М., Ишбирдин А.Р. Синантропные древесные сообщества г.Уфы //Ботанический журнал. 1991. Т.76. №4; Хайретдинов С.С. Экологический мониторинг состояния парка им. Калинина //Журнал экологии и промышленной безопасности. 2007. №4.

А.Р.Ишбирҙин, С.С.Хәйретдинов

Тәрж. Г.А.Миһранова