ФУЗАРИУМ (Fusarium), дейтеромицеттар класына ҡараған бәшмәк заты. Яҡынса 60 төрө билдәле, киң таралған. Башҡортостанда 10‑дан ашыу төрө бар. Мицелийҙары төклө, аҡ, аҡһыл, аҡһыл миләүшә йәки һоро төҫтә; айырым төрҙәрҙә хламидоспоралар (гифтарҙың ҡалын тышсалы бер күҙәнәкле өлөштәре) барлыҡҡа килтерә. Макроконидиялары бер нисә күҙәнәктән тора, орсоҡ, ураҡ формаһында, микроконидиялары бер күҙәнәкле, 1–2 бүлкә м‑н, овал, йомортҡа, эллипс, һирәгерәк груша, шар һ.б. формаларҙа. Конидия биргестәре ҡыҫҡа, дөрөҫ төҙөлөшлө түгел, конидиоген күҙәнәктәрҙең суҡтары м‑н, яңғыҙар йәки мендәр булып (спородохиялар) берләшкән. Вегетатив юл һәм конидиялар ярҙамында (һыу, бөжәктәр, һауа ағымы ярҙамында таратыла) үрсей. Тупраҡта, үҫемлектәрҙәһәм уларҙың ҡалдыҡтарында мицелий, хламидоспоралар (муҡсалы стадияһы булғанда – перитециялар) рәүешендә һаҡлана. Үҫемлектәрҙә паразит төрҙәре (ҡыяҡлылар Ф., картуф Ф., осло споралы Ф. һ.б.) тамырҙарҙың, орлоҡтарҙың, емештәрҙең сереүенә килтерә, ш. уҡ фузариоз һулыуҙы тыуҙыра. Ф. күп төрҙәре – сапротрофтар; матдәләр алышыныуында, тупраҡ яһалыу процесында ҡатнаша, ҡатмарлы төҙөлөшлөүҫемлектәрҙең ризосфераһы компоненттары, антибиотиктар, токсиндар, фитогормондар барлыҡҡа килтерә. Ф. ҡайһы бер төрҙәре торонбәшмәктәрҙә, тут бәшмәктәрендә үҫешә; бөжәктәрҙә паразит булып йәшәй, ш. уҡ кеше һәм йылы ҡанлы хайуандарҙың дерматиттарын, микоздарын, токсикоздарын тыуҙыра.

Илл.: Фузариумдар: 1 – бойҙай башағындағы ҡыяҡлылар фузариумы (Fusarium graminearum); 2 – ужым арышы шытымдарында йомшаҡ фузариум (Fusarium nevale)

Р.Г.Миңлебаев

Тәрж. Г.А.Миһранова

Текст на русском языке

Яндекс.Метрика