ФЛОРА (лат. Flora — Флора алиһә исеменән), ниндәй ҙә булһа терр‑яның тарихи һалынған йәки уны төрлө геол. осорҙарҙа төбәк иткән үҫемлек төрҙәре йыйылмаһы. Ф. төшөнсәһе орлоҡло үҫемлектәргә, абаға һымаҡтарға, көкөрт үләне һымаҡтарға, ҡырҡбыуын һымаҡтарға; ябай төҙөлөшлө үҫемлектәр, бәшмәктәр һәм лишайниктар (мүк һымаҡтар Ф. йәки бриофлора; лишайниктар Ф. йәки лихенофлора һ.б.) йыйылмаһына тарала. Ниндәй ҙә булһа Ф. иң мөһим билдәләре булып уның систематик структураһы, таксономик төркөмдәрҙең нисбәте һәм уның төр байлығы тора. БР юғары төҙөлөшлө көпшәле үҫемлектәр Ф. 124 ғаиләгә ингән 593 затҡа ҡараған яҡынса 1800 төр инә; иң эре ғаилә булып астра һымаҡтар, ҡыяҡлылар һәм роза һымаҡтар, төр һаны б‑са — астрагал, ҡаҙүләне, эттабан, күрән төркөмдәре тора. Биоморфол. төркөмдәр спектрында күп йыллыҡ үләндәр өҫтөнлөк итә. Республика Ф. яҡынса 70 эндемик һәм субэндемик (эттабан затына ҡараған апомиктик микротөрҙәрҙән тыш), ш. уҡ өсөнсөл һәм плейстоцен (ш. иҫ. голоцендың иртә этаптары) осорона ҡараған яҡынса 110 реликт, бриофлора — яҡынса 420 төр, лихенофлора — 400‑ҙән ашыу төрҙө үҙ эсенә ала; үҫемлектәрҙең һирәк төрҙәренәБР‑ҙың Ҡыҙыл китабына ингән 232 төрҙө индерәләр. Башҡортостандың сәскәле үҫемлектәрен 18 б. И.И.Лепёхин, П.С.Паллас, И.П.Фальк һ.б., 19 б. — А.Леман, Х.Ф.Лессинг, Б.А.Федченко, О.А.Федченко, Ю.К.Шелль һ.б., 20 б. П.Л.Горчаковский, Т.В.Жирнова, М.И.Котов, А.Ә.Мулдашев, А.К.Носков, С.С.Хәйретдинов һ.б. өйрәнә. Синантроп Ф. өйрәнеүгә – Л.М.Абрамова, А.Р.Ишбирҙин, Р.Ғ.Миңлебаев, К.М.Рудаков һ.б., бриофлораны — Э.З.Байышева, Д.А.Герасимов, Е.А.Игнатова һ.б., лихенофлораны — Н.С.Байтирәкова, С.Е.Журавлёва һ.б., альгофлораны өйрәнеүгә Р.Р.Кәбиров, Миңлебаев, Ф.Б.Шкундина һ.б. эшмәкәрлеге арналған.

Әҙәб.: Эколого‑географический анализ флоры Республики Башкортостан / Р.Г.Минибаев [и др.]. Уфа, 1995.

А.Ә.Мулдашев

Тәрж. Г.А.Миһранова

Текст на русском языке

Яндекс.Метрика