ФӘНДӘР АКАДЕМИЯҺЫ, БР‑ҙың юғары ғилми учреждениеһы. Өфөлә урынлашҡан. 1991 й. БССР ФА булараҡ ойошторола, 1992 й. алып хәҙ. исемен йөрөтә. Фәнни тикшеренеүҙәренең төп йүнәлештәре: БР үҫешенең гуманитар, соц.‑иҡт. һәм сәйәси‑хоҡуҡи проблемалары; физика‑математика, химия һәм биология фәндәре, нефтехимия, нефть сығарыу һәм ташыу өлкәһендәге тикшеренеүҙәр; экология, кеше һаулығы, мед.‑биол. проблемалар; тәбиғәт ресурстары потенциалын өйрәнеү һәм уларҙы һөҙөмтәле файҙаланыу; машиналар эшләү һәм приборҙар эшләү өсөн технологиялар, материалдар уйлап табыу һәм сығарыу; аграр производствоны алып барыу системалары һ.б. йүнәлештәр. 7 бүлеге бар: биол. һәм а.х., гуманитар, мед., соц.‑иҡт., физика‑матем. һәм техник фәндәр, химия‑технология, Ер т‑дағы фәндәр һәм тәбиғәт ресурстары. БР ФА ҡарамағында 4 бюджет учреждениеһы: Гербицидтар һәм үҫемлектәрҙеңүҫеүен көйләгестәр институты, Гуманитар тикшеренеүҙәр институты, Ижтимағи‑сәйәси һәм хоҡуҡи тикшеренеүҙәр институты, Күҙ ауырыуҙары институты; 5 авт. учреждение: Ғәмәли тикшеренеүҙәр институты, Нефть‑газ технологиялары һәм яңы материалдар институты, Төбәк тикшеренеүҙәр институты, Аграр тикшеренеүҙәр үҙәге, “Башҡорт энциклопедияһы” ғилми‑нәшриәт комплексы; 2 филиал: Торба үткәреү транспортының гидравлика үҙәге, Күп функциялы ғилми инновациялар үҙәге; башҡа учреждениелар м‑н берлектәге идарала 2 ин‑т: Нефтехимия эшкәртеү институты, Энергоресурстарҙы күсереү проблемалары институты; фәнни‑методик етәкселек аҫтындағы 3 ин‑т: Ауыл хужалығы институты, Йәшәйеш хәүефһеҙлеге институты, Хеҙмәт медицинаһы һәм кеше экологияһы институты. БР ФА‑ға 30 тулы хоҡуҡлы ағза, 53 мөхбир ағза, 28 почётлы һәм 13 сит ил ағзаһы инә (2013; ҡара: табл.). Академия “Башкирский экологический вестник” (Йәшәйеш хәүефһеҙлеге ҒТИ м‑н берлектә), “Вестник Академии наук Республики Башкортостан”, “Проблемы востоковедения”, “Экономика и управление: научно‑практический журнал” (Башҡ‑н дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү акад. м‑н берлектә) журналдарын нәшер итә. Фәндең төрлө өлкәләрендә 18 исемле премия булдыра: Н.А.Айытов, Д.Ф.Варфоломеев, Г.В.Вахрушев, С.А.Гаврилов, В.К.Ғирфанов, Зәки Вәлиди (ҡара: Ә.Ә.Вәлидов), К.П.Краузе, Р.Ғ.Кузеев, Ғ.Х.Ҡоҙаяров, С.А.Ҡунаҡбаев, А.Ф.Леонтьев, Р.Р.Мәүлитов, М.И.Өмөтбаев, С.Р.Рафиҡов, Ғ.Н.Тереғолов, Ҡ.Р.Тимерғәзин, М.И.Тоҡомбәтов, А.А.Трофимук ис. премиялар. БР ФА Президенттары: О.Ә.Ҡайбышев (1991 й. алып), Р.И.Ниғмәтуллин (1995 й. алып), М.Ә.Илһамов (2004 й. алып), А.М.Шаммазов (2006 й. алып), Р.Н.Бәхтизин (2011 й. алып).

Р.И.Әбләев

Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина

Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзалары 

Текст на русском языке

Яндекс.Метрика