СИНАГОГА (гр. synagoge – йыйын), иудаизмда ғибәҙәт йорто, дини һәм йәмғиәт үҙәге. С. Фәләстанда (б.э.т. 4 б.) һәм Мысырҙа (б.э.т. 3 б.) барлыҡҡа килә; һуңынан йәһүд диаспораларында асыла башлай. С. архитектур стилдәре төрлө. Дөйөм һыҙаттары: дүртмөйөш формаһы, 3 йәки 5 нефлы, Тәүрат төргәктәре һалынған синагога һандығы (Арон Кодеш), изге текстарҙы уҡыу өсөн күтәрмә (бима), “мәңгелек шәм” (нер тамид), тәһәрәтләнеү бассейны (миквэ) һ.б. С. эргәһендә башланғыс дини мәктәптәр (хедерҙар) эшләй. Өфөлә ғибәҙәт йорто 1855 й. алып билдәле. 19 б. аҙ. С. ағас бинаһы төҙөлә. 1915—30 йй. синагога комплексы 2 ҡатлы таш ғибәҙәт ҡорамынан (хәҙ. Башҡорт филармонияһы), хедер биналарынан, иҫке ғибәҙәт йортоноң ағас бинаһынан тора. 1930 й. башлап йәһүдтәр дин йолаларын үҙ йорттарында үткәрә. 2000 й. Өфөлә яңынан С. асыла, ул торлаҡ йорттоң цоколь ҡатында урынлаша. 2008 й. Л.Ш.Дубинский проекты б‑са БР Йәһүд йәмғиәт үҙәгенең 3 ҡатлы бинаһы (майҙаны 6029 м2) төҙөлә. Бинаның алғы яғының композицияһы ҡыйығындағы быяла пирамида м‑н бергә фасадта “Дауыт йондоҙон” хасил итә. Ғибәҙәт йорто (бейеклеге 12 м) – 1000 урынлыҡ. Балалар баҡсаһы, мәктәп, мед. һәм һауыҡтырыу үҙәктәре, кашрут аҙыҡ бешерелә торған хәйриә ашханаһы һ.б. эшләй.

Э.А.Шкурко

Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина

 

Яндекс.Метрика