УРАЛ ТАУ ИДАРАЛЫҒЫ, коллегиаль учреждение (идара), 1886 й. алып Урал тау өлкәһендә тау сәнәғәте м‑н урындағы идара итеү органы. Тәүҙә 1714 й. Тау эштәре канцелярияһы (үҙәге – Көңгөр ҡ.) — Берг-коллегияның башҡарма органы (ҡаҙна заводтары м‑н идара иткән, шәхси ҡулда булғандарын контролдә тотҡан; ҡара: Тау сәнәғәте); 1721 й. башлап Себер юғары тау етәкселеге, йәки Обер-бергамт (Уктус з‑ды), 1723 й. Себер обер-бергамты, 1734 й. — Себер һәм Ҡазан з‑дтары баш идаралығы канцелярияһы, 1781 й. — Пермь губ. ҡаҙна палатаһы ҡарамағындағы Тау экспедицияһы, 1797 й. — Заводтарҙың баш идараһы канцелярияһы, 1802 й. — Екатеринбург дөйөм тау етәкселеге, 1807 й. — Пермь, 1826 й. — Екатеринбург, 1831 й. — Урал тау идараһы, 1886 й. У.т.и тип үҙгәртелә. Ҡаҙна заводтары рәйесе йәки баш командиры (начальнигы), 1886 й. алып баш начальник (тау инженерҙары араһынан) етәкселек иткән. У.т.и. составына баш начальник ярҙамсыһы (махсус эштәр чиновнигы),  маркшейдерҙар, округ инженерҙары, башҡарыусылар, бухгалтерҙар, юрисконсульт, тау майҙанын бүлеүселәр, урман ревизорҙары һәм кондукторҙар ингән. Ҡаҙнаның тау заводы һәм личный состав (формуляр исемлектәрҙе, идаралыҡтың личный составы хәрәкәтен алып барған, биналар төҙөгән һәм йүнәткән, рудниктарҙағы һәм промыслаларҙағы техник ҡоролмаларҙы ремонтлаған һ.б.), шәхси завод һәм промысла (ятҡылыҡтарҙы тикшереүгә хоҡуҡ биргән таныҡлыҡ тапшырыу, шәхси пр‑тиелар эшен күҙәтеү, бәхәсле һорауҙарҙы хәл итеү, статистик белешмәләр йыйыу һ.б.), шәхси алтын промыслаһы (С.‑Петербургтағы Аҡса һарайына алтын ебәреү, алтын промыслаларҙы асыуға һәм үҙләштереүгә документтар биреү һ.б.) эштәре бүлектәренән торған. 1917 й. У.т.и. бөтөрөлә.

Р.З.Мөҙәрисов

Тәрж. Ф.Ә.Ҡылысбаев