УРАЛ-АЛТАЙ ТЕЛДӘРЕ, урал (финуғыр телдәре һәм самодий теле) һәм алтай (төрки телдәр, монгол телдәре һәм тунгусманжур телдәре) тармаҡтарынан торған гипотетик телдәр макроғаиләһе; айырым ғалимдар ш. уҡ корея һәм япон телдәрен индерә. У.‑а.т. генетик ҡәрҙәшлеге т‑дағы гипотеза Б.Я.Владимирцов, Ж.Ғ.Кейекбаев, Г.И.Рамстедт, М.Рясянен һ.б. хеҙмәттәрендә бирелгән. Аталған телдәрҙең уртаҡлығы һуҙынҡылар гармонияһында, байтаҡ уртаҡ лексика булыуында, бәйләүестәр ҡулланыуҙа, енес категорияһы булмауында, изафет категорияһы, эйәлек категорияһы, билдәлелек һәм билдәһеҙлек категорияһы булыуында, һүҙьяһалышта һәм һүҙҙәрҙең үҙгәреүендә аффикстар ассимиляцияһында сағыла. У.‑а.т. һөйләмдәр төҙөлөшө түбәндәге үҙенсәлектәр м‑н характерлана: эйәрсән киҫәктәр баш киҫәктәрҙән алда килә, эйәрсән һөйләмдәргә хәрәкәт исемдәре, сифат ҡылымдар һ.б. м‑н тамамланған һүҙҙәр төркөмө тап килә, хәбәр һөйләмдең аҙағына ҡуйыла һәм башҡалар. У.‑а.т. сағыштырма‑тарихи өйрәнеүҙең оҙайлы тарихы булыуына ҡарамаҫтан, уларҙың генетик ҡәрҙәшлеге проблемаһы аҙағынаса хәл ителмәгән.

Әҙәб.: Киекбаев Д.Г. Введение в урало-алтайское языкознание. Уфа, 1972; Баскаков Н.А. Алтайская семья языков и её изучение. М., 1981.

Ш.В.Нафиҡов

Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов