ҮҪЕШ КӘМСЕЛЕГЕ, үҫеш аномалиялары, организмдың нормаль төҙөлөшөнән тайпылыш, ҡарында саҡта үҫеү процесында барлыҡҡа килә (башлыса йөклөлөктөң 6—12 аҙнаһында). Эске ағзаларҙағы (ашҡаҙан‑эсәк юлдары, бәүел‑енес системаһы, йөрәк етешһеҙлектәре), терәк‑хәрәкәт системаһындағы (тыумыштан быуын сығыу, салыш аяҡлылыҡ), йөҙҙәге (китек ирен һәм аңҡау) һ.б.  Үҫеш кәмселеген айыралар. Сәбәптәре: тышҡы (ҡайһы бер химик матдәләр, токсиндар, вирустар,ионлы нурланыш һ.б.) һәм эске (нәҫелдән күсеү, матдәләр алмашыныуы боҙолоу, әсәнең ауырыуҙары һ.б.), шуларҙан иң мөһимдәре — алкоголизм, наркомания,тәмәке тартыу, ҡатын кеше йөклөлөк ваҡытында үткәргән инфекцион ауырыуҙар (ҡыҙылса, эпидемик паротит, грипп һ.б.), дарыуҙарҙы контролһеҙ ҡулланыу, тирә‑яҡ мөхиттең бысраныуы. Дауалау: хирургик һәм консерватив. Иҫкәртеү: медицина‑генетика консультацияһында тикшерелеү, Ү.к. барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ иткән факторҙарҙы булдырмау. Диагностика өсөн клиник, медикогенетик, ультратауыш, эндоскопик, рентген һ.б. тикшереү мәғлүмәттәре ҡулланыла. Башҡортостанда 100 мең кешегә тыумыштан аномалиялары, деформациялары һәм хромосом боҙолоштары булған тәүге асыҡланған ауырыуҙар һаны түбәндәгесә теркәлгән: 2005 — 82,0; 2006 — 107,4; 2008 — 89,0 кеше. БДМИ‑ла (ҡара: Медицина университеты)20 б. 60‑сы йй. аҙ. алып күкрәк һәм ҡорһаҡ ҡыуышлығы ағзаларындағы Ү.к. (Ф.Х.Ғайнанов, М.Ғ.Мәүлитова, З.Х.Әхмәтшин), ш. иҫ. тыумыштан күкрәк шаршауы бүҫерен (А.Ә.Ғүмәров), аш һеңдереү юлы икәү булғанда (Ш.С.Ишемов), салыш аяҡлы булыуҙы (Р.И.Дәүләтшин), өҫкө ирен һәм аңҡауҙың тыумыштан китеклеген (В.Ф.Татаринов) диагностикалау, хирургик дауалау ысулдары эшләнә һәм камиллаштырыла. 80‑се йй. аҙ. Ғүмәров етәкс. яңы тыуған балаларҙа күкрәк ҡыуышлығы ағзаларын һәм ашҡаҙан‑эсәк трактын хирургик төҙәтеү (Р.Ш.Хәсәнов) һәм эхографик диагностикалау (Н.П.Васильева), балаларҙа тыумыштан салыш аяҡлылыҡты төҙәтеү (Т.С.Псянчин)  ысулдарын, Ү.к. төҙәтеү б‑са операциялар ваҡытында эндоскопик дауалауҙың һаҡлаусы (И.А.Мәмлиев,В.У.Сатаев) һәм ауыртыуҙы баҫыусы (В.В.Макушкин) технологияларын булдырыу б‑са эш алып барыла. Яңы тыуған балаларҙың иммуногенетик үҙенсәлектәре өйрәнелә (Л.Р.Кәлмәтова), ҡорһаҡ ҡыуышлығы ағзаларында Ү.к. булғанда полиорган етешмәүсәнлекте диагностикалау ысулдары камиллаштырыла (Н.Р.Хоссамова). Яңаҡ‑бит өлөшөндә Ү.к. булған балаларҙы хирургик дауалау (Н.Е.Сельский), комплекслы терапия һәм реабилитация үткәреү (Л.П.Герасимова,С.В.Чуйкин) ысулдары, Ү.к. м‑н тыуған балаларға хирургик ярҙам ойоштороуҙы камиллаштырыу б‑са тәҡдимдәр эшләнә (Ғүмәров, Хәсәнов). Өфөлә яңы тыуған балаларға генетик мониторинг системаһында Ү.к. тикшереүҙәр үткәрелә (Т.Р.Вдовина).

А.Ә.Ғүмәров

Тәрж. Г.Ҡ.Ҡунафина

 

Яндекс.Метрика