УРЫҪ ЛАПТАҺЫ, спорт төрө, туп һәм бита м‑н уйнала торған командалы халыҡ уйыны. Уйындың маҡсаты — бита м‑н тупты ҡаршы яҡҡа булдыра алған тиклем алыҫыраҡ һуғып, ҡаршы яҡҡа йүгерергә, ҡаршы яҡтар тупты тотоп йүгереүсегә тейҙерергә тейеш. Уңышлы йүгереп килгән өсөн командаға мәрәй өҫтәлә. Тейешлы ваҡыт эсендә күберәк мәрәй йыйған команда еңеүсе була. Башҡортостанда У.л. 20 б. 30‑сы йй. алып үҫешә һәм хәрәкәт уйыны булараҡ мәктәп уҡыусылары араһында киң таралған була. 1959 й. Якутов И.С. исемендәге паркта тәүге тапҡыр У.л. б‑са БАССР беренселеге үтә, БАССР йыйылма командаһы РСФСР халыҡтары спартакиадаһында ҡатнаша. 80‑се йй. башында Өфөлә БДПИ эргәһендә У.л. б‑са тәүге секция асыла (ҡара: Педагогия университеты), шунда уҡ 1989 й. У.л. физик культура ф‑тының уҡыу программаһына индерелә. Өфөлә Рәсәй чемпионаттары (2010, 2012), Рәсәй беренселектәре (1999, 2008), мини лапта б‑са үҫмерҙәр һәм ҡыҙҙар араһында Бөтә Рәсәй “Осенние биты” ярыштары (2001), 2005 й. Күмертау ҡ. ҡатын‑ҡыҙҙар командалары араһында Рәсәй чемпионаты үткәрелә. Респ. У.л. б‑са тәүгеләрҙән булып Д.Б.Ган, И.А.Житков, А.Г.Карпов, А.Ю.Костарев, И.А.Мәғәнәүетдинов, А.Н.Сәфәров, Е.Г.Фролов, Н.И.Фәйзуллин, А.Ф.Хөснөтдинов, Д.Б.Шабунин (барыһы ла — 1997) Рәсәй спорт мастерҙары була. БР ирҙәр йыйылма командаһы — Рәсәй чемп. (1993, 1997, 1999, 2001), Рәсәй кубоктарын яулаусы (2004, 2006), У.л. б‑са Рәсәй чемпионаттарының көмөш (1994, 1998, 2002, 2007, 2010) һәм бронза (1991, 1995, 2000, 2003) призёры; мини лапта б‑са Рәсәй чемп. (2010, 2012). БР ҡатын‑ҡыҙҙар йыйылма командаһы — Рәсәй чемп. (2003—07, 2009—10), Рәсәй кубоктарын яулаусы (2004, 2006—10), Рәсәй чемпионаттарының көмөш (2000, 2002, 2011) һәм бронза (2001) призёры, У.л. б‑са Бөтә Рәсәй ауыл спорт уйындары еңеүсеһе (2006); мини лапта б‑са Рәсәй чемп. (2010, 2012, 2014). БДПУ‑ның ирҙәр һәм ҡатын‑ҡыҙҙар командаһы — студенттар араһында Рәсәй беренселектәре еңеүсеһе (2000—06). Респ. У.л. б‑са спорт мәктәптәрендә 20‑нән ашыу бүлексә һәм юғары уҡыу йорттары эргәһендә 10‑дан ашыу секция эшләй, унда 3,5 меңдән ашыу кеше шөғөлләнә (2014). 2002 й. алып БР У.л. федерацияһы эшләп килә. У.л. м‑н тренерҙар В.Ф.Баранов, Р.Ф.Бәдғотдинов, Р.М.Вәлиәхмәтов, Л.Г.Гусев, С.В.Иванов, Р.Р.Йәғәфәров, Костарев (бөтә Рәсәй категориялы судья), М.Н.Лотфуллин, А.Н.Михайлов, Мәғәнәүетдинов, С.И.Ручушкин, В.И.Щемелинин (бөтә Рәсәй категориялы судья) һ.б. эшмәкәрлеге бәйле.

 

Тәрж. М.Н.Моратшина

Илл.: Юғары синыф уҡыусылары һәм студенттар араһында урыҫ лаптаһы б‑са Рәсәй беренселеге. Өфө, 2008. БДПУ командаһы сығыш яһай