“САЛАУАТ ЮЛАЕВ”, З.Ғ.Исмәғилевтең 4 шаршаулы операһы. 1954 й. яҙылған. Премьераһы 1955 й. 15 апр. БДОБТ‑ла үтә (Б.Бикбай либреттоһы, муз. етәксеһе һәм дирижёры В.В.Целиковский, реж. А.Н.Бакалейников һәм А.Ҡ.Мөбәрәков, ҡуйыусы рәссамы М.Н.Арыҫланов, хормейстеры Л.Х.Исхаҡова, балетм. Ф.Ә.Ғәскәров һәм Х.Ғ.Сафиуллин). Төп партияларҙа: М.Х.Хисмәтуллин (Салауат Юлаев), А.В.Сутягин (Пугачёв), З.Н.Ғәйнетдинова (Әминә), Ғ.С.Хәбибуллин (Юлай Аҙналин), М.Ғ.Сәлиғәскәрова (Көнбикә), С.Г.Русинов (Бохайыр). “С.Ю.” — тарихи‑героик муз. драма, төп темаһы – башҡ. һәм урыҫ халыҡтарының дуҫлығы. Сюжет нигеҙендә — Крәҫтиәндәр һуғышы (1773—75) ваҡиғалары. Әҫәрҙә башҡорттарҙың муз.‑художество фекеренең үҙенсәлектәре, урыҫ классик операһының традициялары сағылған. Муз. драматургия лейтмотивтарға нигеҙләнгән, улар араһында 2 халыҡ йыры: башҡ. — “Салауат” (төп герой һәм башҡ. халҡы темаһы) һәм урыҫ — “Не шуми ты, мати, зелёная дубравушка” (урыҫ халҡы темаһына) — ҙур роль уйнай. Операның муз. теле асыҡ сағылдырылған милли колорит, башҡ. халыҡ музыкаһының сағылдырыу алымдарын киң файҙаланыу м‑н айырылып тора.

2‑се редакцияһының премьераһы 1977 й. 25 майында БДОБТ‑ла үтә (Б.Бикбай либреттоһы, муз. етәксеһе һәм дирижёры Ғ.Х.Моталов, реж. М.М.Хисмәтуллин, ҡуйыусы рәссамы Арыҫланов, хормейстеры Исхаҡова, балетм. Э.Х.Танн). Төп партияларҙа: Н.З.Әбдиев (Салауат Юлаев), М.Ғ.Ғәлиев (Пугачёв, Юлай Аҙналин), С.Ҡ.Ғәлимова (Әминә), Ф.Ғ.Ноғоманова (Көнбикә), М.Х.Хисмәтуллин (Бохайыр). 3‑сө редакцияһының премьераһы урыҫ телендә 1988 й. 17 апр. БДОБТ‑ла үтә (Б.Бикбай либреттоһы, М.Лаписова тәржемәһе, дирижёры Я.А.Вощак, реж. Р.М.Ғәлиев, ҡуйыусы рәссамдары Арыҫланов һәм Р.М.Арыҫланов, хормейстеры Э.Х.Ғәйфуллина, балетм. Ф.М.Саттаров). Төп партияларҙа: Әбдиев, Н.Павлюченко (Салауат Юлаев), Д.Ф.Ремаревский, Н.Шик (Пугачёв), Р.Ә.Бәшәров (Юлай Аҙналин), Н.М.Гәрәева (Әминә), А.Х.Күсемова (Көнбикә), С.Ф.Сөләймәнов (Бохайыр). СалауатЮлаевтың тыуыуына 240 йыл тулыуға арналған 4‑се редакцияһының премьераһы 1994 й. 30 июнендә БДОБТ‑ла үтә (Б.Бикбай либреттоһы, дирижёры В.И.Платонов, реж. М.М.Хисмәтуллин һәм Й.Әбсәләмова, ҡуйыусы рәссамы Б.Я.Торик, хормейстеры Ғәйфуллина, балетм. А.Х.Зөбәйҙуллин). Төп партияларҙа: Х.Ә.Ишбулдин (Салауат Юлаев), Р.Ә.Хәбибуллин (Пугачёв), С.Ә.Асҡаров (Юлай Аҙналин), Ф.Ә.Килдейәрова (Әминә), С.Р.Арғынбаева (Көнбикә), Сөләймәнов (Бохайыр). Опера Мәскәүҙә Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһы ваҡытында күрһәтелә (1955).

Г.С.Галина

Тәрж. Г.Һ.Ризуанова

 

Яндекс.Метрика