ПРОПОЛИС (гр. propolis), ҡорт елеме, бал ҡорттары эшләп сығарған йәбешкәк ыҫмалалы матдә. Бал ҡорттары ыҫмалалы матдәләрҙе үҫемлектәрҙән йыя, шайыҡ биҙҙәре секреты, балауыҙ өҫтәй. П. бал ҡорттары умартала ярыҡтарҙы бөтәштереү, кейәне бәләкәйләтеү һ.б. өсөн ҡуллана. П. — һары йәки һоро төҫтәге ҡаты масса, әсе тәме бар. Һаҡлағанда ыуалыусан ҡаты көрән массаға әйләнә. 80—104°С т‑рала ирей, 15°С т‑рала ыуала. 70%‑лы этил спиртында, эфир майында, уксус к‑таһында һ.б. эрей. Химик составы (%): үҫемлек ыҫмалалары — 50—55, эфир майҙары — 8—10, балауыҙ — яҡынса 30 һ.б. Һәр бер умартанан миҙгел эсендә 50—150 г П. йыйыла. Шар формаһында (20—200 г) пергамент ҡағыҙҙарға урап, ҡараңғы һалҡын урында һаҡлайҙар. П. микробтарға ҡаршы тороу һәм дауалау үҙенсәлектәренә эйә, медицинала, ветеринарияла ҡулланыла. 20 б. 80‑се йй. алып Аграр университетта П. составын, үҙенсәлектәрен өйрәнеү һәм уны алыу технологияларын эшләү б‑са (Ә.В.Андреева, М.Ғ.Ғиниәтуллин, Ә.К.Ҡудашев, Ә.Ғ.Маннапов, Р.Т.Маннапова, З.Ғ.Чанышев һ.б.); Умартасылыҡ һәм апитерапия үҙәгендә — П. органолептик һәм физик‑химик күрһәткестәрен өйрәнеү һәм парфюмерия‑косметика саралары, аҙыҡ‑түлек һәм дауалау‑иҫкәртеү продукттарын эшләү б‑са (Ә.М.Ишемғолов, Н.З.Ишемғолова һ.б.); 90‑сы йй. башлап Медицина университетында апитерапия (Л.Т.Ғилметдинова, Л.А.Лепилина һ.б.), эшләнгән дарыу формаларында спиртлы П. экстрактының антиоксидант активлығы (Ю.Л.Баймырҙина, В.А.Лиходед, Р.Р.Фәрхетдинов, Ю.В.Шикова һ.б.) ысулдарын өйрәнеү б‑са тикшеренеүҙәр үткәрелә. Шулай уҡ ҡара: Умартасылыҡ.

Әҙәб.: Пчеловодство Башкортостана /М.Г.Гиниятуллин [и др.]. Уфа, 2008.

М.Ғ.Ғиниәтуллин, И.В.Шафиҡов

Тәрж. Ф.Ғ.Ғәлиев

Яндекс.Метрика