ПРОДУКЦИЯ ЙЫЛҠЫСЫЛЫҒЫ, йылҡысылыҡтың төп үҫеш йүнәлештәренең береһе. П.й. өйөр йылҡысылығы зонаһында үҫешкән. Төп бурысы — ат ите, һөт етештереү, аттарҙың итле тоҡомдарын экспорт өсөн үҫтереү. Бейәләрҙең һөтө башҡа а.х. малдарының һөтөнән айырыла, уның составына яҡынса 2% аҡһым, 1,2—2,8% май, 6,5% һөт шәкәре (лактоза) һ.б. инә. Уртаса һауынлы бейәләр лактация осоронда (6—8 ай) 1800 кг ашыу һөт бирә; юғары һауынлылар — 2200 кг тиклем һәм күберәк (ҡара: Башҡорт аты). Һөт ҡымыҙ эшләү өсөн ҡулланыла. Йылҡы ите юғары файҙалы сифаттарға эйә, унда 17—21% аҡһым, 23%‑ҡа тиклем май, витаминдар һәм микроэлементтар бар. Йылҡы майы диетик һанала: составына 20%‑ҡа тиклем алмаштырғыһыҙ майлы к‑талар һәм ҙур булмаған күләмдә холестерин инә. Уртаса май миҡдары булғанда (16—23%) йылҡы итенең калориялылығы — 2100—2700 ккал. Башҡортостан хужалыҡтарында йылҡы ите етештереү башлыса йәш мал үҫтереү, бракка сығарылған оло аттарҙы һимертеү (дөрөҫ ойошторғанда малдың тере ауырлығы 50—100‑шәр кг арта) иҫәбенә башҡарыла, уларҙы яҙғы һимертеүҙән һуң, йәш малды көҙгө һимертеүҙән һуң иткә тапшыралар. Юғары һимеҙлектәге һуғым итенең сығышы 54—57% тәшкил итә. Көҙгө‑ҡышҡы осорҙа интенсив һимертеү тәҡдим ителә; уртаса һимеҙлектәге аттар юғары кондицияға 35—45, уртаса һимеҙлектән түбәндәр — 50—60 көндә етә. Йылҡы итенең үҙҡиммәте һарыҡ итенекенә ҡарағанда 1,5 тапҡырға, һыйыр итенекенән 2 тапҡырға түбәнерәк. Йылҡы итен башҡорт аш‑һыуында ҡаҙы эшләү өсөн ҡулланалар. Шулай уҡ ҡара: Ауыл хужалығы малдарының продуктлылығы.

Әҙәб.: Эш йылҡысылығы мәҡ. ҡарағыҙ.

В.С.Мөрсәлимов, Б.Х.Сатыев

Тәрж. Ф.Ғ.Ғәлиев

Яндекс.Метрика