СЮЖЕТ (фр. sujet — предмет), художестволы әҫәрҙә арауыҡ‑ваҡыт үҙгәрештәре, бер-береһен алмаштырған урын-тороу һәм шарттар рәүешендә күҙ алдына баҫтырылған хәл‑ваҡиғалар йыйылмаһы. С. драматик, эпик һәм лиро-эпик жанрҙарҙың ойоштороусы башланғысы булып тора; лирикала ла мөһим булырға мөмкин. С. структур элементтары: экспозиция, төйөнләнеү, ваҡиғалар үҫеше, кульминация һәм сиселеш. Сәбәп-һөҙөмтә бәйләнештәре булмаған һәм бер-береһе м‑н тик ваҡыт аша бәйләнгән хронологик тәртиптә күп төрлө хәл-ваҡиғаларҙы тергеҙгән хроникаль (башҡорт әҙәбиәтендә – А.М.Таһиров, Ғәли Ғ.Ибраһимов, Ф.Ә.Иҫәнғолов, Я.Х.Хамматов, Н.С.Мусин һ.б. романдары серияһы С.), һәм хәл‑ваҡиғалар ваҡыт эҙмә-эҙлелеге м‑н генә түгел, ә уларҙы башҡарыуҙың, бәйләнештең тағы ла тәрәнерәк дәлилләү м‑н берләштерелгән (Д.Юлтыйҙың “Ҡан”, С.Агиштың “Нигеҙ”, К.Мәргәндең “Нарыштау итәгендә” романдары һ.б.) бер дөйөм конфликтҡа нигеҙләнгән концентрик (йәки үҙәккә ынтылыусы, циклик) С. айырыла.

Әҙәб.: Хөсәйенов Ғ.Б. Башҡорт әҙәбиәтенең поэтикаһы. 1‑се киҫ. Теоретик поэтика. Өфө, 2006.

Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов

Яндекс.Метрика