СУРТАН ҺЫМАҠТАР (Esociformes), һөйәкле балыҡтар отряды. 3 ғаиләһе (даллия һымаҡтар, евдошка һымаҡтар һәм суртан һымаҡтар), бер нисә йыртҡыс балыҡ төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙың сөсө һыуҙарында таралған. БР‑ҙа ябай суртан тереклек итә. Кәүҙә оҙонлоғо — 1 м тиклем, ауырлығы — 20 кг тиклем. Кәүҙәһе торпеда формаһында, ян‑яҡтарҙан бер аҙ ҡыҫынҡы, ваҡ циклоид тәңкә м‑н ҡапланған. Төҫө ғәҙәттә һоро көрән, һары йәки йәшкелт, асыҡ төҫтәге һыҙыҡтар бар. Башы киң, оҙонса һәм бер аҙ осло йәмшәйгән моронло. Ауыҙы ҙур, аҫҡы яңағы алға сыҡҡан. Теше күп, көслө, үткер, төрән һөйәгендә, яңаҡ араһы һәм аңҡау һөйәктәрендә, телендә урынлашҡан; аҫҡы яңаҡ тештәре — хәнйәр рәүешле. Айғолаҡ ярылары үҙ‑ара ҡушылмаған. Ҡанаттары йомро; ҡорһаҡ һәм күкрәк ҡанаттары — һарғылт ҡыҙыл төҫтә, бәләкәй; арҡа, аналь һәм ҡойроҡ ҡанаттары — ҡара таплы көрән төҫтә. Йөҙөү ҡыуығы эсәклек юлы м‑н ҡушылған. Сөсө һыу балығы. Енси яҡтан 3—4 йылда өлгөрә. Иртә яҙҙа ыуылдырыҡ сәсә. Ыуылдырығы (3—233 мең дана) һарғылт төҫтә, эре, бер аҙ йәбешкәк; үҫемлектәргә һала. Башҡа төр балыҡтар, тәлмәрйендәр, ваҡ һыу ҡоштары һәм имеҙеүселәрм‑н туҡлана. Ҡиммәтле кәсеп балығы. Респ. бөтә терр‑яһы буйлап һыу ятҡылыҡтарында һәм йылғаларҙа тереклек итә. Балыҡ тотоу спорты объекты.

И.П.Дьяченко

Тәрж. Г.А.Миһранова

 

 

 

 

Яндекс.Метрика