СУҠТУРҒАЙ (Bombycilla garrulus), турғай һымаҡтар отрядының суҡтурғайҙар ғаиләһенә ҡараған ҡош. Евразияның төньяғында һәм Төньяҡ Америкала таралған. Күсәр ҡош, күптәре Башҡортостанда ҡышлай. Кәүҙә оҙонлоғо 19—23 см, массаһы 40—83 г (инә заттар вағыраҡ һәм асығыраҡ төҫтә), ҡанатының ҡоласы 30—38 см. Ҡауырһын ҡапламы йомшаҡ, ҡыҙғылт тондары булған көрәнһыу һоро төҫтә, башында — ҙур һорғолт‑ал өлпөлө. Тамағы, маңлайындағы һәм күҙҙәре кимәлендәге һыҙаттары ҡара төҫтә. Суҡышы ҡыҫҡа, киң, ҡара төҫтә. Ҡанаттары оҙон, тар, ҡара төҫтә, һары төҫтәге тар һәм аҡ төҫтәге киң һыҙаттар м‑н; икенсел елпеү ҡауырһындары остарында ҡыҙыл төҫтәге тире төйөрсәләре бар. Аяҡтары ҡыҫҡа, ҡара төҫтә. Ҡойроғо өҫ яҡтан ҡара, аҫтан көрән төҫтә, осо һары. Моногам. Ояһын ағас баштарында 2—15 м бейеклектә ҡоро ботаҡтарҙан, үләндән, лишайниктарҙан, мүктәнҡора, үлән, йөн, мамыҡ, ҡауырһындар түшәй. Ояла ғәҙәттә ҡара көрән төрткөләре һәм миләүшә‑һоро таптары булған зәңгәр һыу һоро 4—5 йомортҡа бар. Инә ҡош 14 көн самаһы баҫа. Көндөҙгө ҡош. Үҫемлек емештәре, бөжәктәр м‑н туҡлана. Ылыҫлы һәм ҡатнаш урмандарҙа, парктар һәм баҡсаларҙа йәшәй. Көньяҡ р‑ндарҙан башҡа БР‑ҙың бөтә терр‑яһында таралған.

Ә.Ф.Мәмәтов

Тәрж. Г.А.Миһранова


 

 

 

 

Яндекс.Метрика