СӨЛӘЙМӘНОВ Әхмәт Мөхәмәтвәли улы (15.3.1939, БАССР‑ҙың Бөрйән р‑ны Нәби а.), фольклорсы. Филол. ф. д‑ры (1991), проф. (1995). РФ‑тың (2006) һәм БР‑ҙың (1997) атҡ. фән эшмәкәре, БАССР‑ҙың атҡ. мәҙәниәт хеҙм‑ре (1991), БР мәғарифы отличнигы (1999). Яҙыусылар союзы ағзаһы (1996). БДУ‑ны тамамлаған (1967), 1972 й. алып ш. уҡ эшләй. 1991 й. башлап ТТӘИ‑лә бүлек мөдире, 2002 й. — төп ғилми хеҙм‑р һәм бер үк ваҡытта Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы) рәйесе. 2006 й. алып БДПУ‑ла уҡыта. 1963, 1966, 1971 йй., 1973—87 йй., 1989, 1994, 1997, 2008 йй. Башҡ‑н, Ҡурған, Силәбе, Ырымбур өлк., Пермь крайы б‑са фольклор‑этнографик экспедицияларҙың етәксеһе. Фәнни эшмәкәрлеге башҡ. көнкүреш әкиәттәренең, эпостарының поэтикаһын һәм стилен тикшереүгә, йола һәм балалар фольклорын өйрәнеүгә арналған. “Әкиәттә хәҡиҡәт” (1997), “Халыҡтың юмористик сәсмәүере” (1998), “Башҡорт халыҡ новеллаһы” (“Башкирская народная новелла”; 2005) һ.б. монографияларында башҡ. халыҡ новеллистик әҙәбиәтенең генезисы һәм жанрҙары сиктәре, сюжет-тематика составы ҡаралған. М.Аҡмулла, Ш.Бабич, Һ.Л.Дәүләтшина, Ж.Ғ.Кейекбаев, И.Л.Кинйәбулатов, М.Кәрим, Р.Ф.Мифтахов, К.Мәргән ижадтарына арналған тикшеренеүҙәр, хәҙ. замандың ижт.‑сәйәси проблемалары күтәрелгән “Иҫле иҫәп белер” (2002), “Аң булайыҡ, ғәмһеҙ булмайыҡ!” (2003) публицистик китаптар авторы. “Һәр мөғжизә – миңә хәҡиҡәт” (2007) йыйынтығына ингән шиғырҙарының төп темаһы – мәңгелек ҡиммәттәр т‑да уйланыуҙар. “Башҡорт халыҡ ижады”, “Төрки әҙәбиәте антологияһы. Башҡорт әҙәбиәте” (“Антология тюркской литературы. Башкирская литература”; 29—30 томда, 2004—2005, төрөк телендә; Анкара) йыйынтыҡтары фәнни аппараты авторҙарының береһе. 400‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, ш. иҫ. мәктәп һәм вуз өсөн дәреслектәр һәм уҡыу әсбаптары авторы. БАССР‑ҙың Салауат Юлаев ис. (1987), Ж.Ғ.Кейекбаев ис. (2004), Аҡмулла ис. (2009), М.Ғафури ис. (2014) пр. лауреаты. Салауат Юлаев орд. м‑н бүләкләнгән (2014).

Хеҙм.: Бала-сағаның уйын фольклоры. Өфө, 2007; Ҡобайырым – нәсихәт: ирекле тәржемәләр, ҡобайырҙар. Өфө, 2014; Башкирские народные бытовые сказки: сюжетный репертуар и поэтика. М., 1994.

 Р.З.Шәкүров

Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов

 

Яндекс.Метрика