“СОЮЗ 17 ОКТЯБРЯ” (октябристар), 1906—15 йй. Рәсәйҙә уң либераль партия. Февралдә Ойоштороу съезында (Мәскәү) төҙөлә. Октябристар фекеренсә, Рәсәйҙең конституцион монархия юлына баҫыуын билдәләгән 1905 й. 17 окт. Манифесы хөрмәтенә аталған. Партия составына эре сауҙа‑сәнәғәт буржуазияһы, алпауыттар, чиновниктар ингән. Ике палаталы халыҡ вәкиллеге булған конституцион монархия ҡоролошо урынлаштырыу, демократик азатлыҡ, хосуси милектәге ерҙәрҙе өлөшләтә алыу, һатып алыу, гражданлыҡ тигеҙлеге өсөн сығыш яһаған. Империяның айырым өлөштәренә (Финляндиянан башҡа) автономия биреү мөмкинлеген кире ҡаҡҡан. 1906 й. авг. революцион хәрәкәткә [ҡара: Революция (1905—07)] ҡаршы көрәшер өсөн хөкүмәттең хәрби-ялан судтары төҙөүен яҡлай. Беренсе донъя һуғышы осоронда октябристарҙың кадеттар һәм прогрессистар м‑н яҡынлашыуы һәм партияның тарҡалыу процесы бара. Баҫма органдары: “Слово” (“Һүҙ”), “Голос Москвы” (“Мәскәү тауышы”) гәз. һ.б. Партияның лидерҙары: А.И.Гучков, П.Л.Корф, М.В.Родзянко, Д.Н.Шипов һ.б. Ырымбур 083 лгубернаһында “Союз” ойошмалары Орск, Силәбе, Троицк ҡҡ. барлыҡҡа килә. Стәрлетамаҡ ҡ. һәм Өфө губернаһының Боҙаяҙ а. сәйәси ҡараштары б‑са октябристарға яҡын торған “1905 йылдың 17 октябрь акты нигеҙендә төҙөлгән түңәрәк” исемле ойошма эшләгән. 4‑се саҡырылыш Дәүләт думаһында октябристар фракцияһы ағзаһы Н.Д.Кудрявцев булған. Башҡортостан халҡы араһында “Союз”дың консерватив‑реформаторлыҡ идеялары бер ни тиклем яҡлау тапҡан.

Г.В.Мордвинцев

Тәрж. Д.К.Үзбәков

Яндекс.Метрика