ПРОГРАММАЛАУ ТЕЛЕ, эшләү эҙмә‑эҙлелеген билдәләгән алгоритмды компьютерға тапшырыу өсөн тәғәйенләнгән формаль тамғалар системаһы; алгоритмды программаға әйләндерә торған яһалма тел; программалау сараһы. П.т. юғары (ниндәйҙер бер телдән, ғәҙәттә, инглиз теленән, алынған һүҙҙәр төркөмө) һәм түбән (машинаға йүнәлтелгән, йәки ассемблер телдәре, мнемоник конструкциялы) кимәлдәгеләре; компиляцияланған (программа‑компилятор м‑н алдан эшкәртелгән) һәм интерпретацияланған (командаларҙы эҙмә‑эҙ рәүештә үҙәк процессорҙың кодына әйләндерә һәм шунда уҡ башҡара торған); программаларҙы ойоштороу алымдары һәм мәғлүмәт м‑н эш итеү ысулдары б‑са – процедуралар аша П.т. (мәҫ., Basiс, Fortran, Pascal, C), функциональ (Erlang, Lisp, Haskell), стеклы (Forth, PostScript), объекттарға йүнәлтелгән (Delphi, C++ һ.б.), скриптлы, йәки сценарийҙарҙы тасуирлаған телдәр (Visual Basic, Python, Ruby, tcl), тамғалар һалыу аша (HTML, XML, pdf һ.б.) булғандарын айыралар. Параллель П.т. (mpC, DVM, Erlang) – бер үк ваҡытта бер нисә ҡоролма башҡара торған программалар төҙөү өсөн; ябайлаштырылған синтаксислы П.т. (Pascal, Logo, КуМир һ.б.) программалау нигеҙҙәрен өйрәнеү өсөн файҙаланалар. 20 б. 60‑сы йй. башлап ӨДАТУ‑ла — төрлө П.т. һәм программалау технологияларын (Ю.С.Кабальнов һ.б.), ш. иҫ. С++ телендәге объекттарға йүнәлтелгән П.т. (В.А. Огородов), MPI ҡулланып параллель программалау (Р.Ғ.Ғәзизов һ.б.) нигеҙҙәре; ӨДНТУ‑ла – “Concept 2.5” мөхитендә сәнәғәт контроллерҙарын П.т. (А.И.Каяшев, Е.А.Муравьёва), хисаплау техникаһын һәм автоматлаштырылған системаларҙы С/С++ телендәге программа м‑н тәьмин итеү проблемалары (Е.А. Никульшина) һ.б.; БДУ‑ла LaTeX системаһын ҡулланыу нигеҙҙәре (К.И. Михайленко, С.Ф.Урманчеев), сигналдарҙы цифрҙар аша эшкәртеүҙең автоматлаштырылған системаларын төҙөү һәм программалау (С.С.Гоц) тикшерелә.

С.Ю.Лукащук, К.И.Михайленко

Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов

 

 Текст на русском языке

Все права на материалы сайта охраняются в соответствии с законодательством РФ, в том числе об авторском праве и смежных правах.

ГАУН РБ “Башкирская энциклопедия” © 2015—2018