ПРОГРАММАЛАУ ТЕЛЕ, эшләү эҙмә-эҙлелеген билдәләгән алгоритмды компьютерға тапшырыу өсөн тәғәйенләнгән формаль тамғалар системаһы; алгоритмды программаға әйләндерә торған яһалма тел; программалау сараһы. П.т. юғары (ниндәйҙер бер телдән, ғәҙәттә инглиз теленән, алынған һүҙҙәр төркөмө) һәм түбән кимәлдәгеләре (машинаға йүнәлтелгән, йәки ассемблер телдәре, мнемоник конструкциялы); компиляцияланған (программа-компилятор м-н алдан эшкәртелгән) һәм интерпретацияланыусы (командаларҙы эҙмә-эҙ рәүештә үҙәк процессорҙың кодына әйләндерә һәм шунда уҡ башҡара торған); программаларҙы ойоштороу алымдары һәм мәғлүмәт м-н эш итеү ысулдары б-са – процедуралар аша П.т. (мәҫ., Basiс, Fortran, Pascal, C), функциональ (Erlang, Lisp, Haskell), ат сыбығы кеүек (Forth, PostScript), объекттарға йүнәлтелгән (Delphi, C++ һ.б.), скриптлы, йәки сценарийҙарҙы тасуирлаған телдәр (Visual Basic, Python, Ruby, tcl), тамғалар һалыу аша (HTML, XML, pdf һ.б.) булғандарын айыралар. Параллель П.т. (mpC, DVM, Erland) бер үк ваҡытта бер нисә ҡоролма башҡара торған программалар төҙөү өсөн; ябайлаштырылған синтаксислы П.т. (Pascal, Logo, КуМир һ.б.) – программалау нигеҙҙәрен өйрәнеү өсөн файҙаланалар. 20 б. 60-сы йй. башлап ӨДАТУ-ла төрлө П.т. һәм прогаммалау технологияларын (Ю.С.Кабальнов һ.б.), ш. иҫ. С++ телендәге объектҡа йүнәлтелгән П.т. (В.А.Огородов), MPI ҡулланып параллель программалау нигеҙҙәре (Р.Ғ.Ғәзизов һ.б.); ӨДНТУ-ла – “Concept 2.5” мөхитендә сәнәғәт контроллерҙарын П.т. (А.И.Каяшев, Е.А.Муравьёва), хисаплау техникаһын һәм автоматлаштырылған системаларҙы С/С++ телендәге программа м-н тәьмин итеү проблемалары (Е.А.Никульшина) һ.б.; БДУ-ла – LaTeX системаһын ҡулланыу нигеҙҙәре (К.И.Михайленко, С.Ф.Урманчеев), сигналдарҙы цифрҙар аша эшкәртеүҙең автоматлаштырылған системаларын төҙөү һәм программалау (С.С.Гоц) тикшерелә.

С.Ю.Лукащук, К.И.Михайленко

Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов

 

Яндекс.Метрика