СОЦИАЛЬ ФИЛОСОФИЯ, йәмғиәт философияһы, философияның шәхес м‑н йәмғиәттең үҙ-ара мөнәсәбәтен өйрәнгән бүлеге. Рәсәйҙә С.ф. термины 20 б. 90‑сы йй. уртаһында барлыҡҡа килә. С.ф. бурысы — йәмғиәттең булмышын асыу, уны донъяның башҡа өлөштәренән айырылып торған, әммә уның м‑н берҙәм донъя универсумына бәйләнгән өлөшө булыуын һүрәтләү. С.ф. кеше һәм йәмғиәт мөнәсәбәттәрен аңлау парадигмалары бар: социоцентрик (айырым кешегә ҡарағанда, йәмғиәт мөһимерәк), антропоцентрик (кеше — аң һәм ихтыяры булған үҙ аллы индивид; йәмғиәт — уны үҙгәртеү б‑са аңлы эшмәкәрлеккә һәләтле кеше индивидтарының берләшмәһе) һәм феноменологик (социум алдан билдәле нигеҙ м‑н билдәләнмәгән, ә соц. тәртип — кеше эшмәкәрлеге һөҙөмтәһе). Соц.‑филос. белемдә модернизациялау, глобалләштереү, посткоммунистик трансформация, үҙгәрә торған соц. структуралар һ.б. концепциялар үҫеш ала. СССР‑ҙа философияның шәхес м‑н йәмғиәт т‑дағы бүлеге диалектик (марксистик-ленинсы) һәм тарихи материализм ҡараштарынан сығып өйрәнелгән. Башҡортостанда С.ф. проблемаларына Б.Ғ.Аҡсурин (кешенең кәүҙә төҙөлөшө һәм уны билдәләүҙең соц. аспекттары), О.А.Беленкова (йәмәғәт етештереүенең социохужалыҡ өлкәһендә соц. идара итеүҙең антропологик факторы), А.А.Вальков (милләт идеяһы), А.Й.Зарипов (милли үҙаң), Ә.Х.Дәүләтҡолов, З.Й.Рәхмәтуллина (башҡ. традициялары), О.М.Иванова (хәҙ. цивилизация шарттарында кешенең шәхси һәм йәмәғәт һаулығы), С.М.Поздяева (Рәсәй йәмғиәтен модернизациялау), Ф.С.Фәйзуллин (соц. структура һәм милли мөнәсәбәттәр), И.В.Фролова (соц. идеал һәм утопия), М.Т.Шафиҡов (кешенең ғилми белем потенциалы) һ.б. тикшеренеүҙәре арналған. Шулай уҡ ҡара: Социология.

С.М.Поздяева

Тәрж. М.Ә.Ҡотлоғәлләмов

Яндекс.Метрика