САУҘА МӘКТӘБЕ, башланғыс проф. уҡыу йорто. 1909 й. 6 сент. Коммерция уҡыу йорттары т‑да положениеға ярашлы (1896) Өфө үҙ-ара кредитлау йәмғиәте тарафынан Өфөлә асыла. Сауҙа һәм сәнәғәт министрлығы ҡарамағында була. Ҡаҙна, Өфө үҙ-ара кредитлау йәмғиәте, Өфө губерна земствоһы һәм айырым кешеләр аҡсаһына тотола. 1 йәки 2 класлы халыҡ училищеһын тамамлаған һәм ҡабул итеү имтихандарын тапшырған 11—15 йәшлек бөтә ҡатлам малайҙары ҡабул ителә. Уҡыу түләүле була (йылына 40 һум; мохтаждар ҡаҙна иҫәбенә тотола). Уҡыу курсы 4 йыл (әҙерлек һәм 3 төп класс) була. Уҡыу программаһына Алла Ҡануны (мосолмандар өсөн – ислам дин ғилеме), махсус (коммерция арифметикаһы, коммерция геогр., бухгалтерия һәм коммерция корреспонденцияһы, тауар өйрәнеү ғилеме һәм химия, коммерция) һәм дөйөм белем биреүсе (ҡала училищелары программаһына тап килә) предметтар инә. 2 китапханаһы (2,6 меңдән ашыу китап), химия лаб., тәбиғәт-физика һәм тарих‑геогр. кабинеттары, тауар өлгөләре музейы була. Мәктәп эргәһендә Попечителлек советы, Пед. ком‑ты һәм Уҡыусыларға ярҙам итеү йәмғиәте эшләй. 1912 й. мәктәптә 125 уҡыусы була: урыҫтар – 112, башҡорттар – 7, йәһүдтәр, поляктар һәм немецтар – 2‑шәр; уҡыусыларҙың 79%‑ын — мещан һәм крәҫтиән балалары тәшкил итә. Сығарылыш имтихандары үткәрелә. Тамамлаусылар — таныҡлыҡ, отличие м‑н тамамлағандар коммерция канд. исеме ала; хәрби һ.б. бурыстар б‑са реаль училище тамамлаусыларға тиңләштерелә. Һөнәр б‑са кәм тигәндә 5 йыл эшләгәндәргә шәхси почётлы граждан исеме бирелгән. 1920 й. С.м. Өфө проф. коммерция кластары (элекке Коммерция училищеһы; ҡара: Өфө йүнселлек, экология һәм дизайн колледжы) составына инә. Инспекторҙары: А.П.Николаев, А.К.Носков; дир. – Р.И.Рожновский (1912 й. алып). С.м. бинаһы (хәҙ. унда Авиация техникумы урынлашҡан) тарих һәм архитектура ҡомартҡыһы булып тора.

Әҙәб.: Аминов Т.М. История профессионального образования в Башкирии. Начало XVII века — до 1917 года. М., 2006; Аминов Т.М., Хусаинов Р.М. Развитие коммерческого образования в Башкирии (1908—1967 годы): от Торговой школы до Уфимского профессионального торгового училища. Уфа, 2009.

Т.М.Әминев

Тәрж. Ә.Н.Аҡбутина

Яндекс.Метрика