СОДА, күмер к‑таһының натрий тоҙҙарының техник аталышы. Кальцинирланған сода, кристаллик (натрий карбонаты кристаллогидраттары, тығыҙлығы 1250 кг/м3), сәй йәки аш С. (натрий гидрокарбонаты, тығыҙлығы 2200 кг/м3) айырыла. Каустик сода — натрий гидроксидының техник аталышы. Натрий гидрокарбонаты — төҫһөҙ кристаллик матдә, 100—150°С тарҡала, һыуҙа эреүсән (25°С  9,4%‑ы). Һыуҙағы эретмәләре еңелсә һелтеле реакцияға эйә. Сәнәғәттә углекислый газ һәм аммиакты натрий хлоридының һыуҙағы туйынған эретмәһенә үҙ‑ара тәьҫир итештереп (аммиак ысулы), натрий кабонаты эретмәһе 75°С углекислый газ м‑н туйындырып алына. Алкоголһеҙ эсемлектәр, икмәк‑булка һәм кондитер изделиелары, дарыуҙар, ут һүндереүсе составтар етештереүҙә файҙаланыла. Башҡортостанда “Каустик” ААЙ‑нда каустик С. күп күләмдә, илдә аш С. аммиак ысулы м‑н берҙән‑бер етештереү ойошторолған. Аш С. етештереү күләме 2000 й. — 63330, 2008 й. — 49483 т тәшкил итә; Бөйөк Британия, Венгрия, Германия, Польша, Финляндияға ебәрелә.

                                                                       Р.Н.Заһиҙуллин

                                                                        Тәрж. Й.Ш.Мөхәмәтйәров

    

 

Яндекс.Метрика