ПРОДУКЦИЯНЫҢ ҮҘҠИММӘТЕ, ағымдағы етештереү сығымдарының һәм продукция һатыуҙың аҡсалата сағылышы. Хужалыҡты алып барыу интенсивлығы һәм ресурстар ҡулланыу хас. Баҙарҙа тауарҙың конкуренцияға һәләтлелегенә һәм пр‑тиеның финанс‑иҡт. хәленә тәьҫир иткән мөһим күрһәткес. Барлыҡ сығымдарҙың иҫәбен алып барырға һәм контролдә тоторға булышлыҡ итә, хаҡ яһалышының, рентабеллекте билдәләүҙең һәм һалымдар иҫәпләп сығарыуҙың нигеҙе булып тора, инвестицияларҙың иҡтисадына хеҙмәт итә. Күләменә ҡарата продукцияның айырым төрө һәм берәмегенең үҙҡиммәте айырыла. Сығымдарға бәйле технологик, етештереү һәм тулы (коммерция) П.ү., мәғлүмәттәрҙе иҫәпләп сығарыу өсөн ҡулланылған сығымдарға бәйле – планлы (нормативтар б‑са иҫәпләнә), отчётлы, йәки фактик (пр-тиеның иҫәп материалдары б-са) провизорлы, йәки алдағы (фактик мәғлүмәттәр б‑са 3-сө кварталға һәм көтөлгән 4-се кварталға) П.ү. була. Зона б‑са П.ү. билдәле зонала барлыҡҡа килгән сығымдар кимәле м‑н билдәләнә һәм производствоны терр. урынлаштырыуға нигеҙ булып тора; тармаҡ П.ү. билдәле продукция төрөн сығарған пр-тиеларҙың уртаса үлсәнгән сығымдар дәүмәле м‑н билдәләнә. П.ү. продукция сығарыуҙы арттырыу һәм уны етештереү өсөн сығымдарҙы кәметеү һөҙөмтәһендә аҙыраҡ булыуы мөмкин. Продукцияның 1 һумына киткән сығымдар П.ү. дөйөм күрһәткесе булып тора (тикшерелгән осорҙа етештерелгән продукцияның күләме хаҡына ҡарата үҙҡиммәттең мөнәсәбәте м‑н билдәләнә; тиндәрҙә сағыла), 2007 й. БР-ҙа сығымдар түбәндәгесә була: файҙалы ҡаҙылмалар сығарыу – 77,5, эшкәртеү производстволары – 87,8, электр энергияһын, газды һәм һыуҙы етештереү һәм бүлеү – 86,5. П.ү. структураһы табл. күрһәтелгән.

Н.Т.Рафиҡова

Тәрж. Ф.Ғ.Ғәлиев

Башҡортостан Республикаһында продукцияны етештереүгә һәм һатыуға киткән сығымдар структураһы  (2007), (%)

 

Бөтәһе производствоға һәм тауарҙы һатыуға

шул иҫәптән сығымдар:

материаль

эш өсөн түләү

берҙәм социаль һалым

төп фондтарҙы амортизациялауға

башҡалар

Файҙалы ҡаҙылмалар сығарыу

100

30,9

12,1

2,6

6,8

47,6

Эшкәртеү производстволары

100

80,6

9,7

2,2

2

5,5

Электр энергияһын, газды, һыуҙы етештереү һәм бүлеү

100

59,9

16,6

3,1

4,9

15,5

Яндекс.Метрика