СЫҒЫМ ҮЛСӘГЕС, ваҡыт берәмеге эсендә прибор аша аҡҡан мөхиттең күләмен йәки ауырлығын үлсәү приборы. Шыйыҡсаларҙы, парҙы йәки газды етештергәндә, ебәргәндә, ҡулланғанда һәм һаҡлағанда уларҙы иҫәпләү һәм контролдә тотоу, ш. уҡ автоматлаштырылған контроль һәм көйләү системаларындағы технологик һәм йылылыҡ-энергетика процестарын көйләү өсөн файҙаланыла. Ҡайһы бер С.ү. (башлыса махсус тәғәйенләнешле) үлсәүҙең индукция, ультратауыш, радиоактив һ.б. ысулдары ҡулланыла. Индукция, йылылыҡ, өйрөлмә һ.б. С.ү. айырыла. Башҡортостанда 20 б. 50-се йй. “БашНИПИнефт”тә нефть скважиналарын тикшереү өсөн респ. С.ү. тәүге манжет пакерлы РГД‑1 приборы (И.А.Фәхриев һ.б.), 60–70-се йй. колонналарҙың герметиклығын тикшереү өсөн РГД-3, РГД‑4, РГД-5 приборҙары эшләнгән. 70–80-се йй. “Геофизика” ғилми‑производство фирмаһында (Г.А.Белышев һ.б.) эшләгән аҙ дебитлы скважиналарҙағы артыу профилен тикшереү һәм аныҡ итеп төҙөү (хәл итеү һәләте булыу иҫәбенә),  приборҙы асыҡ паркерлы скважинаның көпшәһе буйлап һуҙыу ваҡытында үлсәүҙәр үткәреү өсөн идара ителгән пакерлы геркон үҙгәрткесе булған РТ-36 һәм индукция үҙгәрткесе – РТ‑36В скважина С.ү.; 80–90-сы йй. приборҙы көпшә буйлап ҙур тиҙлек м-н һуҙғанда скважиналарҙы тикшереү өсөн алмаштырыла торған үлсәгес головкалары булған РД-150/60 С.ү.; 1990–2009 йй. – скважинаға торба аша (50 мм) йыйылған хәлендә (36 мм тиклем) төшөрөлә һәм артыу йәки һыйҙырышлыҡ профилен тикшереү интервалында асылған һәм асылмалы турбиналы (диам. 80 мм), диам. 130 мм булған колонналағы сығымды үлсәүҙе тәьмин иткән Рәсәйҙәге тәүге дистанцион (автоном) “Гранат-Р” С.ү. уйлап табылған. Асыштары БР-ҙа, РФ-та, Белоруссияла, Ҡаҙағстанда, АҠШ-та һ.б илдәрҙә ҡулланыла.

Г.А.Белышев

Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов

Яндекс.Метрика