СҮКЕҮ, металдарҙы баҫым ярҙамында эшкәртеүҙең бер төрө. Сүкегәндә ҡыҙҙырылған әҙерләмәгә инструмент м‑н күп тапҡыр һуғалар, һөҙөмтәлә ул кәрәкле форма һәм үлсәмдәрҙе ала. Сүкеү инструменттары: һуҡҡыс, балта, тишкес, разгонка, ҡыҫҡыс һ.б. Машина м‑н һәм нәфис С. (ҡулдан С.) айырыла. С. технологик процесы билдәле бер тәртиптә сиратлашып килгән төп һәм ярҙамсы операцияларҙан тора: ҡырҡып алыу, ултыртыу, һуҙыу, бөгөү, ишеү, тишеү, киртеү, сығарыу, йәйеү һ.б. Металдарҙың деформация ҡаршылығын кәметеү һәм һығылмалылығын арттырыу өсөн сүкер алдынан әҙерләмәне ҡыҙҙыралар. Ҙур кире үҙгәреүсән пластик деформация иҫәбенә юғары кимәлдәге файҙаланыу үҙенсәлектәрен тәьмин иткән металл структураһы алына. Машина м‑н сүкеп ярымфабрикаттар (поковка) әҙерләнә, һуңынан механик юл м‑н эшкәртеп, уларҙан төрлө тәғәйенләнешле машина деталдәре һәм механизмдар (гидрогенератор валдары, турбина дискылары, прокатлау стандарының валдары, инструменттар һ.б.) яһала; ҡулдан сүкеп биҙәү‑ҡулланма сәнғәте изделиелары эшләнә (ҡара: Нәфис металл сәнғәте). 20 б. ҡулдан С. өсөн программалаштырылған идара ителмәле махсуслаштырылған ҡорамалдар ҡулланыла башлай. С. – борондан уҡ билдәле һөнәр, 19 б. уның нигеҙендә сәнәғәттә сүкеү‑штамплау технологиялары барлыҡҡа килә. Башҡортостанда машина м‑н сүкеү ысулы “Автонормаль”, “Гидравлика”, Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә һ.б. ҡырҡыу инструменттарының (ҡырҡҡыстар, бырауҙар, фрезалар һ.б.), штамплау ҡорамалдарының (матрицалар, пуансондар һ.б.) әҙерләмәләрен яһағанда, ремонт оҫтаханаларында киң ҡулланыла. Нәфис С. ысулы “Һөнәр” ЯСЙ‑нда (Өфө) һәм респ. башҡа бәләкәй пр‑тиеларында сүкеп эшләнгән изделиелар (өй, бүлмә һәм офис йыһаздары, кәртә, рәшәткәләр һ.б.) етештергәндә файҙаланыла.

В.М.Грешнов

Тәрж. Р.Ғ.Ғилманов

Яндекс.Метрика