СПОРТ ОРИЕНТИРЫ, ярышта ҡатнашыусылар спорт картаһы һәм компас ярҙамында төбәктә контроль пункттарҙы үтергә тейешле спорт төрө. С.о. хәрәкәт итеү ысулдары (йүгереү, саңғыла һәм велосипедта) һәм мәсьәләләр үтәлеше (бирелгән йүнәлештә ориентир, тамғаланған трассала, һайлау б‑са, теүәл ориентир) б‑са айырыла. Ярыштар классика, кросс, марафон, спринт, эстафета һ.б. дисциплиналар б‑са үткәрелә. Һөҙөмтәләр дистанцияны үтеү ваҡытына һәм мәрәйҙәр һанына ҡарап билдәләнә. Башҡортостанда С.о. 20 б. 60‑сы йй. башында Өфөлә Гастелло Н.Ф. исемендәге стадионда туризм секцияһы асылыу м‑н үҫешә башлай. Өфөлә балалар араһында С.о. б‑са тәүге ярыштар (туристик слёттар программаһына индерелгән) 1960 й., 1961 й. — өлкәндәр араһында була. 1960 й. Белорет р‑нында программаһына С.о. б‑са ярыштар индерелгән 2‑се Бөтә Рәсәй туристар слёты үтә. 1962 й. алып С.о. б‑са респ. беренселектәре үткәрелә. 1963 й. БАССР йыйылма командаһы Бөтә Рәсәй туристар слёты еңеүсеһе булғандан һуң, 1‑се Бөтә Союз туристик ориентир б‑са ярыштарҙа ҡатнаша. Респ. Урал, Волга буйы һәм Төньяҡ Кавказ авт. респ. командалары матчы, РСФСР беренселеге финалы (1974), СССР (1982) һәм Рәсәй (2006) Ҡораллы көстәре чемпионаттары, мәктәп балалары араһында РСФСР беренселеге (1989), Рәсәй Кубоктары (1993, 1995—96, 2000—01, 2003—07), Рәсәй чемпионаттары финалдары (2003, 2006, 2008, 2013) үткәрелә; 2006 й. алып йыл һайын “Рәсәй азимуты” Бөтә Рәсәй күмәк ярыштар уҙғарыла. 2013 й. Өфөлә ҡышҡы Халыҡ‑ара балалар уйындары сиктәрендә С.о. б‑са ярыштар үтә. БАССР йыйылма командаһы — Урал, Волга буйы һәм Төньяҡ Кавказ авт. респ. командалары матчы еңеүсеһе (1966, 1968, 1976). Респ. С.о. б‑са СССР‑ҙың тәүге спорт мастеры — А.И.Стрельникова (1970). Халыҡ‑ара ярыштарҙа юғары һөҙөмтәләрҙе В.Г.Глухарёв, В.М.Лукьянов, Е.В.Сорокин, А.А.Фадеева күрһәтә, ш. уҡ М.В.Сорокин — Рәсәй чемп. (12 тапҡыр, 2000—01, 2003—04, 2006, 2008), ҡышҡы Азия уйындарының абс. еңеүсеһе (2011), үҫмер спортсылар араһында донъя чемпионатының бронза призёры (2 тапҡыр, 2001). Респ. 7‑се СДЮСШОР‑ында (Өфө), 3‑сө СДЮСШОР‑ында (Октябрьский ҡ.), ДЮСШ‑ла (Нефтекама ҡ.) С.о. бүлектәре һәм 15‑кә яҡын секция эшләп килә, унда 20 мең самаһы кеше шөғөлләнә (2014). 1979 й. башлап БР С.о. федерацияһы эшләй. С.о. м‑н тренерҙар Е.Л.Афанасьев, Е.В.Гутьяр, И.Б.Ишмөхәмәтов, В.А.Капитонов, А.П.Коротков, В.М.Лукьянов, Ю.М.Лукьянов, В.М.Прохоров, Е.А.Прохорова, В.П.Путенихин, С.А.Смолина, Р.Р.Әхтәмов, В.Л.Юлманов, бөтә союз категориялы судьялар М.К.Ғиззәтуллин, Ю.Н.Прудников һ.б. эшмәкәрлеге бәйле.

Л.К.Седюк

Тәрж. Ғ.Р.Бердина

 

Яндекс.Метрика