СЕБЕР ГУБЕРНАҺЫ, 1708 й. ойошторола. Урал тауҙарынан Тымыҡ океанға тиклемге терр‑яны алып торған: Көнсығыш, Көньяҡ, Көнбайыш Себер һәм Алыҫ Көнсығыш. Дөйөм идара итеү м‑н Сенат, 1730 й. башлап Себер приказы, 1763 й. — айырым кабинет шөғөлләнгән. Адм. үҙәге — Тубыл ҡалаһы. 1719 й. алып 3 провинцияға бүленгән; 1724 й. башлап 5 провинция (Вятка, Енисей, Иркутск, Соликамск, Тубыл) һәм 8 дистрикттан торған. 1727 й. Вятка һәм Соликамск провинциялары Ҡазан губернаһына бирелә. Башҡортостандың төньяҡ һәм төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә Вятка һәм Тубыл провинциялары урынлашҡан, 1737 й. Урал аръяғы башҡорттары яңы ойошторолған Исәт провинцияһы составына ингән. С.г. 1764 й. — Иркутск губ., 1781 й. Пермь наместниклығы бүленеп сыға. 1782—83 йй. уның терр‑яһында Иркутск, Колывань, Тубыл наместниклыҡтары ойошторола (1797 й. бөтөрөләләр, Иркутск һәм Себен турғайҙары: 1 — муйнаҡ себен турғайы (Ficedula albicolis), ата ҡош, 1а — ш. уҡ, инә ҡош; 2 — ваҡ себен турғайы (Ficedula parva), инә ҡош; 3 — һоро себен турғайы (Muscicapa striata), ата ҡошТубыл губ. төҙөлә). 19 б. башында Себергә ген.-губернатор етәкселегендәге айырым идара индерелә. 1822 й. Омск өлк., Тубыл һәм Томск губ. составында — Көнбайыш Себер (адм. үҙәге — Тубыл, 1839 й. алып — Омск ҡ.) һәм Енисей, Иркутск губ., Якутск өлк. составында Көнсығыш Себер (адм. үҙәге — Иркутск ҡ.) ген.-губернаторлыҡтары ойошторола; 1882 й. һәм 1887 й. ген.-губернаторлыҡтар бөтөрөлә.

Әҙәб.: Щ е г л о в И.В. Хронологический перечень важнейших данных из истории Сибири: 1032—1882 гг. Сургут, 1993.

Р.Ғ.Буканова

Тәрж. М.Х.Хужин

Яндекс.Метрика