СОЛТАНГӘРӘЕВ Рәшит Ғимран улы (15.12.1935, БАССР‑ҙың Көйөргәҙе р‑ны Таймаҫ а. — 5.11.2000, Өфө, тыуған ауылында ерләнгән), яҙыусы. РФ‑тың (1996) һәм БАССР‑ҙың (1985) атҡ. мәҙәниәт хеҙм‑ре. Яҙыусылар союзы ағзаһы (1971). БДУ‑ны (1958), СССР Яҙыусылар союзы эргәһендәге Юғары әҙәби курстарҙы (Мәскәү, 1975) тамамлаған. 1958—78 йй. (өҙөклөктәр м‑н) “Совет Башҡортостаны” гәз. эшләй: әҙәби хеҙм‑р, 1971 й. алып бүлек мөдире. 1959—65 йй. БАССР МС‑ының Радиотапшырыуҙар һәм ТВ б‑са ком‑тының телевидение студияһы мөхәррире (ҡара: “Башҡортостан”), 1970—71 йй. “Уфанефть” НГДУ‑һы инженеры, 1978 й. башлап БАССР Яҙыусылар союзының әҙәби консультанты, 1984—2000 йй. “Ағиҙел” ж. (1989 й. тиклем баш мөхәррир урынбаҫары) эшләй. “Тыуған йорт” исемле тәүге хикәйәләр йыйынтығы 1967 й. сыға. Хикәйә жанрын үҫтереүгә ҙур өлөш индерә. Ижады нескә психологизм, теленең тасуирилығы, милли традицияларға мөрәжәғәт итеүе м‑н характерлана. “Аҡ тирәктәр” (1971), “Йылы ямғыр” (1976), “Аҡ умырзая” (1980) һ.б. йыйынтыҡтарына ингән хикәйә һәм повестарының төп темаһы – ябай кешеләр тормошо, кешенең киң күңеллелеге һәм йомартлығы, хеҙмәт намыҫлылығы. “Осто бөркөт” (1992) тарихи‑биографик повесы М.Л.Мортазинға арналған. “Беҙ йәшәгән ер” (1989) романында тәбиғәткә, тыуған ергә һаҡсыл мөнәсәбәттә булырға саҡыра. Балалар өсөн яҙылған “Нефтселәр юлынан” (1977), “Беҙҙең дуҫ” (1984) хикәйә йыйынтыҡтары авторы. “Яҙмыш” (1991), “Ер һәм йыр” (1998) йыйынтыҡтарына ауыл хеҙмәтсәндәре, нефтселәр, мәҙәниәт һәм әҙәбиәт эшмәкәрҙәре т‑да публицистик очерктар, хәтирәләр ингән. Әҫәрҙәре ҡарағалпаҡ, немец, урыҫ, үзбәк һ.б. телдәргә тәржемә ителгән. “Ҡиәмәтлек кейәү” хикәйәһе б‑са нәфис фильм төшөрөлгән (“Казахфильм” к/ст, 1982). “Теге донъя, был донъя” пьесаһы Стәрлетамаҡ башҡорт драма театрында ҡуйылған. БАССР‑ҙың Салауат Юлаев ис. (1978), М.Мортазин ис. (1996) пр. лауреаты. С. исеме Көйөргәҙе р‑ны Ермолаевка а. урамына, Таймаҫ гимназия-интернатына бирелгән. Өфөлә С. йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған. “Йәшлек” гәз. йыл һайын уның ис. призға хикәйәләр конкурсы үткәрә.

Әҫәрҙ.: Оло юлдың туҙаны: повесть һәм хикәйәләр. Өфө, 1995; Һайланма әҫәрҙәр: 1—2‑се тт. Өфө, 2009—2010; Каменный олень: повести и рассказы. М., 1982.

Ф.Т.Күзбәков

Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов

Яндекс.Метрика